Hoe de CO2-voetafdruk van uw HVAC-systeem te verminderen

Waarom is het zo moeilijk om onze verwarming te decarboniseren?

Gezien de enorme bestaande bouwvoorraad in de EU, waarvan momenteel 75% als energie-inefficiënt wordt beschouwd (alleen al in Europa), is het afstemmen van onze gebouwen op de uitstootdoelstellingen een grote uitdaging. Vooral omdat verwarmingssystemen op basis van fossiele brandstoffen goed ingeburgerd, relatief goedkoop en wijdverspreid zijn. Veel mensen stellen de overstap naar koolstofarme alternatieven uit omdat ze geen geld en/of tijd willen investeren om hun systeem aan te passen.

Bovendien is er geen pasklare oplossing. Om een gebouw efficiënt te verwarmen, moet het volledige HVAC-systeem worden afgestemd op zowel het gebouw als de behoeften en gewoonten van de bewoners. Daarnaast is thermische efficiëntie meer dan alleen het verwarmings- en koelsysteem. Het wordt beïnvloed door de gebouwschil (envelop), de mate van isolatie, de indeling van de ruimtes, enzovoort. Dit zijn allemaal factoren die lastig aan te passen kunnen zijn in bestaande gebouwen.

Andere factoren die de uitdaging om de CO2-uitstoot te verminderen vergroten, zijn bewustwording en acceptatie. Veel mensen zijn nog niet bekend met koolstofarme verwarmingstechnologieën en de bestaande financiële prikkels. Bezorgdheid over prestaties en betrouwbaarheid overheerst vaak. Het kost tijd en inspanning om deze percepties te veranderen.

Hoe verkleint u de ecologische voetafdruk van uw HVAC-systeem?

Gezien het aanzienlijke aandeel dat het HVAC-systeem heeft in ons energieverbruik, vormt het een essentieel onderdeel van het antwoord op de vraag: ‘Hoe verkleinen we onze CO2-voetafdruk?’. Zowel kleine als grote ingrepen maken een significante verlaging van de uitstoot mogelijk en moeten worden overwogen.

1. Kies de beste warmtebron

Een goed uitgangspunt om de ecologische voetafdruk van een gebouw te verkleinen, is het evalueren van de bron van energieopwekking. Olie- en gasbranders zijn de meest koolstof intensieve warmtegeneratoren, terwijl thermische zonnepanelen het minst belastend zijn. Bodem- of luchtwarmtepompen vormen eveneens een zeer interessant alternatief, aangezien hun gebruik van hernieuwbare energie de CO2-uitstoot aanzienlijk vermindert ten opzichte van fossiele brandstoffen. We zijn ons er echter van bewust dat niet iedereen in de mogelijkheid is om een warmtepomp te installeren, maar een moderne condensatieketel biedt in combinatie met de juiste afgiftesystemen ook al een goede basis voor lage temperatuurverwarming.

2. Combineer de warmtebron met de juiste afgiftesystemen

Koolstofarme verwarmingssystemen werken op (ultra-)lage temperaturen. Om te genieten van optimale energie-efficiëntie en voldoende warmteafgifte te creëren, is het dus belangrijk om de juiste afgiftesystemen te kiezen. Vloerverwarming is vaak het eerste waar mensen aan denken. Moderne radiatoren bieden echter een uitstekend alternatief. Voor temperaturen lager dan 45°C raden wij ventilo-radiatoren aan, zoals onze Ulow-E2 of ventilo-convectoren zoals de iVector S2.

Elektrische radiatoren zijn zeker ook een interessante optie. Ze kunnen gebruikt worden als aanvulling op een hydronisch verwarmingssysteem of, indien de warmtebehoefte van het gebouw laag genoeg is, ook als zelfstandige verwarmingsoplossing. Ze zijn zeer efficiënt omdat ze elk watt aan stroom omzetten in bruikbare warmte, en wanneer ze worden aangedreven door zonnepanelen, zijn ze volledig CO2-neutraal.

3. Zorg dat de afgiftesystemen correct zijn gedimensioneerd

Voor zowel thermisch comfort als energie-efficiëntie is het tevens belangrijk dat de afgiftesystemen correct zijn gedimensioneerd. Zijn de radiatoren bijvoorbeeld te klein, dan genereren ze onvoldoende warmteafgifte, waardoor de ruimte vaak niet voldoende opwarmt. Zijn ze daarentegen te groot, dan geven ze meer warmte af dan nodig en verbruiken ze overmatig veel energie. Beide scenario’s leiden tot een verhoging van het energieverbruik, wat we juist willen vermijden. Het is daarom belangrijk om het juiste evenwicht te vinden en ervoor te zorgen dat alle afgiftesystemen correct zijn gedimensioneerd.

4. Vergeet de hydraulische balancering niet

Naast de afmetingen van de afgiftesystemen is hun hydraulische balans ook belangrijk voor de energie-efficiëntie van het verwarmings- en koelsysteem. Door de hydraulische distributie te optimaliseren en ervoor te zorgen dat elke unit van de juiste hoeveelheid warm water wordt voorzien, kan het energieverbruik met 7 tot 11% worden verminderd. Door gebruik te maken van instelbare thermostatische kranen kun je eenvoudig de massastroom beperken om een ongebalanceerde waterdistributie te voorkomen.

Hydraulische balancering is belangrijk voor alle verwarmingssystemen, maar geldt in het bijzonder voor lage-temperatuur systemen, omdat het ervoor zorgt dat het systeem op de temperaturen wordt ingesteld die het beste passen bij de energiebron en zo efficiënt mogelijk kan werken.

5. Kies de juiste regelingen

Naast de warmtebron en de afgiftesystemen spelen ook de regelingen een belangrijke rol bij het verkleinen van de ecologische voetafdruk van het HVAC-systeem. Betere regeling maakt het mogelijk om het systeem beter af te stemmen, zodat je alleen precies die hoeveelheid energie verbruikt die nodig is voor een comfortabel binnenklimaat, het hele jaar door.

Het gebruik van basis verwarmingsregelingen zoals thermostaatkoppen biedt al aanzienlijke energiebesparing. Als het systeem wordt uitgebreid met slimme regelingen, zoals die in ons Unisenza Plus-assortiment, neemt het besparingspotentieel nog verder toe doordat het energiegebruik van het systeem optimaal wordt afgestemd op het gebruikersgedrag en voorkeuren vaak automatisch worden geleerd en meegenomen.

6. Overweeg zoneregeling

Een verwarmings- (en koel)systeem op basis van aan-/uitschakeling van één zone slaagt er vaak niet in om in elke ruimte thermisch comfort te creëren en verspilt energie door ongebruikte ruimtes te verwarmen of te koelen. Zoneregeling combineert daarentegen meerdere thermostaten die elk de temperatuur van een specifieke zone regelen, zodat per zone verschillende temperaturen ingesteld kunnen worden. Omdat niet alle ruimtes op hetzelfde moment of bij dezelfde temperatuur verwarmd of gekoeld hoeven te worden, zorgt dit voor meer gerichte temperatuurregeling en wordt onnodig energieverbruik in lege ruimtes vermeden.

7. Pas de thermostaatinstellingen aan

Het verlagen van de thermostaat met 1 of 2 graden heeft weinig invloed op het binnencomfort, maar wel een groot effect op de CO₂-uitstoot. Slechts één graad lager kan de CO₂-uitstoot met ongeveer 300 kg verminderen. Een mooi extraatje is dat dit ook ongeveer 6% op de energierekening bespaart. Sommige thermostaten zijn te programmeren om zich automatisch aan te passen of het gedrag van de bewoners te monitoren, zodat de efficiëntie van het HVAC-systeem wordt gemaximaliseerd zonder dat het veel moeite kost.

8. Plan regelmatig onderhoud

HVAC-systemen worden vaak pas opgemerkt wanneer er een probleem is. Regelmatig onderhoud is echter belangrijk om het systeem soepel en efficiënt te laten draaien. Wanneer alle onderdelen in goede staat zijn, hoeft het verwarmingssysteem niet harder te werken dan noodzakelijk om aan de temperatuurvraag te voldoen. Dit voorkomt een hoger energieverbruik en extra CO₂-uitstoot.

9. Zorg voor goede isolatie en beperk warmteverlies

Zoals eerder genoemd wordt het thermisch rendement van een gebouw ook beïnvloed door de mate van isolatie. Als belangrijke delen zoals het dak, vloeren, muren, kelder en zolder goed zijn geïsoleerd, hoeft het HVAC-systeem minder moeite te doen om het gebouw te verwarmen of te koelen. In de winter blijft warmte makkelijker binnen, waardoor de verwarming minder vaak aanslaat, terwijl in de zomer juist de warmte buiten wordt gehouden en er minder behoefte is aan koeling.

Bovendien geldt: hoe beter de isolatie, hoe verder de aanvoertemperatuur van het verwarmingssysteem omlaag kan en des te minder energie er nodig is om het gebouw te verwarmen. Tenslotte kunnen niet-afgedichte muren, ramen en deuren tocht veroorzaken én flink wat warmteverlies opleveren. Door deze luchtlekken af te dichten, kun je eenvoudig tocht en onnodig energieverbruik voorkomen.

Conclusie

Ongeacht hoe groot of klein de ingrepen zijn die u wilt of kunt doen, dragen alle bovenstaande tips op hun eigen manier bij aan het verkleinen van de ecologische voetafdruk van het HVAC-systeem. Aarzel dus niet om klein te beginnen als dat de drempel verlaagt. Energie besparen en onze impact op het klimaat van de planeet verminderen is een proces van kleine stappen, maar als we allemaal ons steentje bijdragen, zijn wij bij Radson ervan overtuigd dat we samen het verschil kunnen maken.

Twijfelt u over hoe u precies de impact van het HVAC-systeem in een specifieke toepassing of project kunt verminderen? Aarzel dan niet om contact op te nemen met onze experts. Wij beantwoorden graag al uw vragen.